Darmproblemen

Dat ons brein invloed heeft op onze darmen was al bekend. Maar er komt ook steeds meer bewijs dat darmproblemen invloed hebben op onze hersenen.

Je herkent het vast wel. Als je gestrest bent, heb je vaak helemaal geen eetlust meer. Of misschien krijg je juist meer eetlust of slaat de stress op je darmen. We weten dat het brein invloed heeft op onze darmen. Maar onderzoek laat nu ook zien dat het andersom kan [1]. Er zijn verschillende routes gevonden waarlangs de darmproblemen ons brein kunnen beïnvloeden.

Het immuunsysteem

Denk bijvoorbeeld aan het immuunsysteem. Ziektes zoals Parkinson en Alzheimer gaan gepaard met ontstekingen in het lichaam. Ons immuunsysteem is dus blijkbaar belangrijk voor onze hersenen. De bacteriën in onze darmen hebben weer hun functie met betrekking tot ons immuunsysteem. Ze beschermen namelijk de darmwand en zorgen ervoor dat indringers niet kunnen passeren. Hierdoor hoeft het immuunsysteem minder in te grijpen en kunnen er minder ontstekingen ontstaan. Daarnaast produceren de bacteriën in de darmwand, ontstekingsremmende stoffen van vezels uit bijvoorbeeld knoflook en ui. Hierdoor gaat het ontstekingsniveau in het lichaam omlaag [1].

Het zenuwstelsel

We hebben niet alleen een centraal zenuwstelsel. Maar ook een darmzenuwstelsel. Deze twee zenuwstelsels zijn met elkaar verbonden door de nervus vagus. Veel van de communicatie tussen ons brein en de darmen gaat via deze zenuw. Uit dieronderzoek blijkt zelfs dat als je deze zenuw doorknipt, de bacteriën in de darm geen effect meer hebben op het gedrag [1].

Hersenziekten en onze darmen

Autisme, depressie en andere gedragsstoornissen gaan vaak samen met darmklachten. Ook hebben mensen met Alzheimer en Parkinson vaker darmproblemen. Zoals hierboven reeds benoemd, hebben we twee zenuwstelsels die met elkaar communiceren. Hierbij doet de darmflora ook mee. De invloed van deze darmbacteriën lijkt zo groot te zijn dat onderzoekers denken dat ze een grote rol spelen bij het ontstaan van hersenziekten en gedragsstoornissen.

De bacteriën kunnen communiceren met de hersenen via het afweersysteem. Als het darmslijmvlies beschadigd raakt, kunnen stukjes van de bacteriën de darm verlaten. Dit levert een ontstekingsreactie op. Deze ontstekingen kunnen via het bloed weer bij de hersenen komen [1].

ADHD

De darmflora van mensen met ADHD wijkt af van mensen zonder ADHD. De bacterie Bifidobacterium komt meer voor. Deze bacterie produceert fenylalanine, een voorloper van de neurotransmitter dopamine. Een verhoogde fenylalanine-productie gaat samen met een rem op de beloningscentra in de hersenen. Iets wat bij mensen met ADHD weer vaker wordt gezien dan bij andere mensen.

Er zijn aanwijzingen dat veranderingen in het dieet een gunstig effect kunnen hebben op de symptomen van ADHD. Zo’n 60% van de mensen met ADHD lijkt gevoelig te zijn voor een bepaald voedingsmiddel. Welke dit is, verschilt per persoon. Maar door dit voedingsmiddel te vermijden kunnen sommigen hun symptomen onder controle houden. Het is nog onduidelijk wat hierin de rol van de darmbacteriën is [2].

Depressie

Er zijn bepaalde vormen van depressie die een duidelijke link hebben met een ontsteking. Stress is hierbij een belangrijke factor. Dat werkt als volgt:
Door stress wordt de darmwand meer doorlaatbaar en kunnen de bacteriën door de darmwand heen. Het afweersysteem reageert hierop in de bloedbaan. Het lichaam denkt dat er een infectie aan de gang is en past zich hierop aan. Dit is de reden dat mensen met depressie vaak nergens zin in hebben. Het lichaam reageert hetzelfde als van iemand met bijvoorbeeld de griep.

Het gebruik van omega-3-vetzuren lijkt een goed effect op de symptomen van depressie te hebben. Het is nog onduidelijk hoe dit precies werkt. Gedacht wordt dat de vetzuren mogelijk voorkomen dat stukjes van bacteriën in de bloedbaan terechtkomen. En hier reageert het afweersysteem weer op [3].

Ziekte van Parkinson

Behalve de rondreizende bacteriën en ontstekingen communiceren de bacteriën ook via de nervus vagus. Er wordt gedacht dat de ziekte van Parkinson in de darm ontstaat en via deze zenuw in onze hersenen voortzet. Deze theorie wordt ondersteund door het feit dat klontjes eiwit die mensen met Parkinson in hun brein hebben, ook in de darm zitten. Daarnaast hebben mensen bij wie deze zenuw operatief is doorgesneden een lager risico op Parkinson.

De samenstelling van de darmflora van mensen met Parkinson, zijn anders dan bij gezonde mensen. Soorten bacteriën die ontstekingen onderdrukken zijn minder aanwezig. Tegelijkertijd zijn er bacteriën die ontstekingen in de hand werken meer aanwezig. Het is de vraag of dit een oorzaak of gevolg van Parkinson is [4].

Behandelingen

Bij bepaalde aandoeningen wordt al een gunstig effect gezien bij een speciaal dieet. Maar onderzoekers kijken ook verder. Zo wordt er al bij dieren onderzocht of het aanpassen van de darmflora aandoeningen kan genezen. Denk aan het gebruik van probiotica of een transplantatie van darmbacteriën. Hier moet nog meer onderzoek naar gedaan worden. Maar het is zeker interessant om in de gaten houden.

Wil jij meer weten over voeding in combinatie met sport, leefstijl en prestaties? Bekijk dan eens de cursussen en opleidingen van de Health Academy zoals BGN Gewichtsconsulent, Sportvoedingsadviseur (On Demand), Voedingsdeskundige (On Demand) of Obesitas en Eetgedrag.

Bekijk Health Academy

Referenties:[1] Sarkar A, et al. (2018) The Microbiome in Psychology and Cognitive Neuroscience. Trends Cogn Sci. 2018;22(7):611-636.[2] Esther Aarts e.a. (2017) Gut microbiome in ADHD and its relation to neural reward anticipation, PLoS ONE.[3] Eamonn M. M. Quigley (2017) Microbiota-brain-gut axis and neurodegenerative diseases, Current Neurology and Neuroscience Reports.[4] Elisabeth Svensson e.a. (2015) Vagotomy and subsequent risk of Parkinson’s disease, Annals of Neurology.