Met de kennis van vandaag is de prognose dat 1 op de 3 mensen ooit kanker zal krijgen. Gelukkig ontstaat er dankzij onderzoek steeds meer kennis over de diverse vormen van deze ziekte, de prevalentie, de risicofactoren, de behandeling en het verloop. Een vraag die veel gesteld wordt is ‘Kan voeding de kans op kanker verkleinen of juist vergroten’? In deze blog bespreekt Neeke Smit (docent van Start2Move en Sportdiëtiste) wat er bekend is over de rol van voeding bij kanker.

Hoe ontstaat kanker?

De groei en deling van cellen worden geregeld door onze genen. Zolang deze goed werken weten ze wanneer ze cellen moeten laten delen of groeien en wanneer deze groei moet stoppen. Genen bestaan uit DNA. Door onder andere kankerverwekkende stoffen, virussen en straling kan het DNA beschadigd raken. Normaal gesproken wordt deze beschadiging hersteld. Maar het kan ook leiden tot een verandering van het DNA, een mutatie. Door een mutatie kan de groei van een cel ontregeld raken, waardoor deze bijvoorbeeld niet meer stopt met groeien en delen. Dit is een proces van vele jaren, waarvoor vaak meerdere mutaties nodig zijn. Leefstijl en (genetische) risicofactoren hebben invloed op het ontstaan van kanker.

Er zijn meer dan 100 verschillende soorten kanker. En elke soort ontstaat weer op een eigen manier. Erfelijke aanleg speelt hierin een belangrijke rol. Daarnaast zijn er risicofactoren voor bepaalde vormen van kanker. Denk aan roken, een ongezond eetpatroon, te veel blootstelling aan zonlicht, werken met kankerverwekkende stoffen of bepaalde bacterie- en virusinfecties zoals HPV. Vaak is kanker een gevoel van een combinatie van factoren. Waarbij een risicofactor voor de ene soort kanker, dit niet hoeft te zijn voor een andere.

Welke soorten voeding en eetgewoontes verhoogt het risico op kanker?

Overgewicht is een risicofactor voor het ontwikkelen van verschillende soorten kanker. Daarnaast zijn er ook voedingsmiddelen die het risico op kanker lijken te verhogen. Denk aan een hoge inname van rood of bewerkt vlees. Maar ook te veel zout gebruiken of veel alcohol drinken verhoogt het risico op het ontwikkelen van verschillende soorten kanker. Het bewijs hiervoor is groot. Het eten van aangebrand voedsel of veel binnen krijgen van de stof acrylamide lijkt mogelijk ook een risicofactor te zijn, maar hier moet nog meer onderzoek naar gedaan worden.

Carrière maken in de voeding? Bekijk onze opleiding Voedingsdeskundige.

Welke soorten voeding en eetgewoontes verlagen het risico op kanker?

Er is sterk bewijs dat het eten van voldoende groenten, fruit, volkoren producten en vezels het risico op kanker verlaagt. Dit geldt onder andere voor darm-, maag- en borstkanker. Ook zuivel lijkt het risico op darmkanker te verminderen, voor borstkanker is dit bewijs nog niet overtuigend.

Hoe kan je het risico op kanker verkleinen?

Door overgewicht te voorkomen en dagelijks voldoende groenten, fruit, volkoren graanproducten en melk(producten) te gebruiken kan je het risico op sommige vormen van kanker verkleinen. Probeer daarnaast niet meer dan 300 gram rood vlees per week te eten en zo min mogelijk vleeswaren. Het advies is om in totaal niet meer dan 500 gram vlees per week te eten. Neem daarnaast liever geen alcohol. Als je alcohol drinkt, houd het dan bij 1 glas per dag en niet elke dag. Eet verder geen voedsel met zwarte randjes of korstjes of aangebrand eten.

Tot slot

Onderzoek laat voor een aantal voedingsmiddelen overtuigend bewijs zien dat dit het risico op kanker verkleint of juist vergroot. Maar het is nog lang niet duidelijk voor alle stoffen uit voeding, wat voor een rol ze spelen. Daarnaast is gezonder eten nooit een garantie. Het risico verkleinen betekent niet dat je nooit kanker zal krijgen, evenals het risico vergroten geen garantie is dat je het wel krijgt.

Referenties[1] Voedingscentrum (2020) Kanker. Geraadpleegd op 6-10-2020 via https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/kanker.aspx[2] KWF (2020) Voeding en kanker. Geraadpleegd op 6-10-2020 via https://www.kwf.nl/kanker-voorkomen/gewicht-voeding-bewegen-en-alcohol/voeding-en-kanker[3] Katan, M. (2016) Voedingsmythes.