Je identiteit en zelfbeeld worden gevormd gedurende je hele leven. Identiteit en zelfbeeld zijn bepalend voor je ervaring van jezelf en het leven. De vraag: wie ben ik? Is een belangrijke vraag om voor jezelf te beantwoorden.

Een krachtige identiteit en positief zelfbeeld zorgen voor meer gezondheid, geluk en succes in je leven. Een negatieve identiteit en zelfbeeld zorgen ervoor dat het nooit goed genoeg voor je is en je het leven ervaart vanuit een negatieve bril.

Je gaat onnodig gestrest door het leven en hebt een tekort. In deze blog neem ik je mee in de totstandkoming van identiteit en zelfbeeld, de relatie tussen identiteit en persoonlijkheid en identiteit en cultuur.

Allereerst is het belangrijk een aantal begrippen te definiëren. Het zelfbeeld omvat het geheel aan gedachten, kennis en overtuigingen dat je van jezelf hebt. Alle cognities over hoe jij over jezelf nadenkt, wat je van jezelf weet en hoe je naar jezelf kijkt. Hierbij is eigenwaarde de gevoelscomponent en waardering van jezelf: vind jij jezelf goed genoeg en welke emoties ervaar je wanneer je over jezelf nadenkt?

Onze identiteit gaat over de eigenschappen, kenmerken, emoties en gedrag we onszelf identificeren. Identiteit bestaat uit een cognitieve component van zelfreflectie, een gevoelscomponent van ervaren en voelen en de conatieve component waarmee gedrag en daadkracht tot stand komt.

Onze sociale identiteit omvat de groepen waartoe we behoren en de kenmerken die we delen met andere mensen. Er is een duidelijke link tussen identiteit en cultuur. Onze cultuur vormt onze groepsidentiteit.

Wie je bent op identiteitsniveau zegt alles over hoe en wie jij bent. Een krachtige identiteit zorgt voor een meer veerkrachtige en weerbare persoonlijkheid. Iemand met een positief zelfbeeld, positieve eigenwaarde en de mogelijkheid tot daadkracht. Ook in uitdagende omstandigheden.

Identiteit en persoonlijkheid hebben een sterk verband met elkaar. Onze persoonlijkheid kunnen we conform het Big Five Factor model vatten in vijf persoonlijkheidseigenschappen. Deze persoonlijkheidseigenschappen zijn deels genetisch bepaald en deels door de omgeving en beïnvloeden ons gedrag.

De persoonlijkheidseigenschappen die we hebben en het gedrag dat we vertonen beïnvloeden de identiteit die we ontwikkelen. Wanneer we onze identiteit willen veranderen, vereist dit ook vaak persoonlijkheidsverandering.

Wanneer jij jezelf een bepaalde identiteit aanmeet, ga jij je hiernaar gedragen. Je voelt je zoals deze identiteit, identificeert je ermee en denkt en handelt ermee in lijn. Wil jij jezelf anders voelen, anders denken en je anders gaan gedragen? Dan vereist dat een verandering van je identiteit en persoonlijkheid.

Hoe jij je identiteit ontwikkelt en verandert leerde je in mijn webinar over dit onderwerp die ik gaf op woensdag 22 maart. De volgende webinar ‘Hoe ontwikkelt en verandert je identiteit en zelfbeeld?’ staat gepland op woensdag 16 augustus 2023.

Onze omgeving en cultuur heeft een grote invloed op ons zelfbeeld en onze identiteit. Het cliché ‘je bent het gemiddelde van de vijf personen waarmee je het meeste tijd doorbrengt’ is een cliché met een reden.

De sociale en culturele omgeving beïnvloeden hoe we naar onszelf kijken en beïnvloeden ons gedrag. Wanneer jij in een sociale omgeving zit waarin elk weekend alcohol drinken normaal is vertoon jij ook sneller dit gedrag. Je ontwikkelt de identiteit van iemand die regelmatig alcohol drinkt. Deze kennis neem je op in je zelfbeeld. Hierdoor wordt de kans groter dat je alcohol blijft drinken.

In onze cultuur heerst een schoonheidsideaal van slanke vrouwen en gespierde mannen. Wanneer ik niet voldoe aan dit ideaal ervaar ik buitensluiting, schaamte en schuldgevoel. Hierdoor ontwikkel ik een negatief zelfbeeld en een zwakke identiteit.

Wanneer ik mij omring met gelijkgestemden of mensen die hoger in de sociale hiërarchie staan, die dezelfde normen en waarden hebben als ik en dezelfde doelen nastreven heeft dat een positieve impact op mijn identiteit en zelfbeeld. Ik ontwikkel de identiteit van iemand die fysiek en mentaal krachtige mensen om zich heen heeft en zelf ook een krachtige persoon wil zijn en een fysiek en mentaal krachtig leven wil leiden.

Je beweegt mee met de mensen in je omgeving. Zijn de mensen in je omgeving positieve mensen met krachtige, inspirerende persoonlijkheden, zijn ze gezond, gelukkig en hebben ze succes in het leven? Dan trek jij je hieraan op en beweegt je identiteit en zelfbeeld in een positieve lijn mee naar boven.

Wanneer je mensen in je omgeving hebt die ongezond zijn, ongelukkig zijn en weinig succesvol in het leven identificeer jij jezelf met ongelukkig, ongezond en onsuccesvol. Je wordt omlaag getrokken en kunt geen krachtige identiteit of zelfbeeld ontwikkelen, omdat je vast zit in een identiteit en zelfbeeld van zwakte. Een zwakke sociale en culturele omgeving maakt zwak. Een krachtige sociale en culturele omgeving maakt krachtig.

Social media is een deel van onze cultuur en een voorbeeld van hoe identiteit en cultuur samenhangen. Wanneer jij op sociale media allemaal mensen ziet die succesvoller, slanker, knapper en gespierder zijn dan jij kan dat je inspireren of introjecteren.

Introjecteren betekent het ervaren van schaamte, schuldgevoel, de ervaring vanniet goed genoeg zijn, met een negatieve eigenwaarde en negatief zelfbeeld. Wanneer je 100 jaar geleden ergens in een dorp woonde kende je misschien één persoon die het allemaal leek te hebben. Het perfecte plaatje. Knap, gespierd, altijd vrolijk en succesvol in wat hij ook deed.

Wanneer je tegenwoordig je telefoon opent en op sociale media kijkt, kun jij miljoenen voorbeelden vinden van mensen die succesvoller, knapper, gespierder, slanker, rijker en slimmer zijn dan jij bent. Je hebt het gevoel enorm te kort te schieten en ondergemiddeld te zijn. Deze miljoenen voorbeelden zijn echter uitzonderingen en dit geeft een vertekend beeld van het gemiddelde. Dit heeft een negatieve impact op je identiteit en zelfbeeld.

Op deze manier ontwikkel je een identiteit en zelfbeeld van schaamte en schuldgevoel. Wees je hier bewust van en wapen je hiertegen. Heb je mensen die je volgt die je een vervelend gevoel geven? Ontvolg ze. Zorg dat de mensen naar wie je kijkt je inspireren en motiveren en bijdragen aan je leven in plaats van hier afbreuk aan doen.

Onze persoonlijkheid wordt sterk gevormd gedurende onze jeugd en jongvolwassenheid. Rond ongeveer het 25e tot 30e levensjaar stabiliseert de persoonlijkheid. Na deze leeftijd heb je een identiteit en zelfbeeld ontwikkelt en staat je persoonlijkheid relatief vast. Dat wil niet zeggen dat er geen verandering mogelijk is.

Door impactvolle levensgebeurtenissen kan onze identiteit en persoonlijkheid veranderen, ook na ons 30e levensjaar. Bijvoorbeeld door ziekte of overlijden in de familie, een verandering in carrière of een traject bij een psycholoog. Over de levensloop hebben we verschillende omstandigheden en doelen. Als tiener en twintiger ben je nog volop in ontwikkeling. Je identiteit en zelfbeeld worden sterk gevormd door de omgeving en ervaringen in je leven. Wanneer jij 25 bent zit je in een levensfase van opbouwen. Je begint aan je carrière, op eigen benen leren staan en het ontwikkelen en opbouwen van jezelf als volwassene. De kenmerken van deze levensfase vormen je identiteit en zelfbeeld.

Wanneer je 35 bent en kinderen hebt, verder bent in je carrière en bezig bent een eigen familie op te bouwen heb je een hele andere focus in je leven. Je vertoont ander gedrag. Je kijkt anders naar jezelf en ontwikkelt een andere identiteit en zelfbeeld.

Over de levensloop zal onze identiteit en zelfbeeld altijd tot op zekere hoogte veranderen. De mate waarin dit verandert is afhankelijk van het individu: in welke mate leeft deze zelfbewust en is deze bezig met zelfreflectie en persoonlijke ontwikkeling? Dit heeft een grote invloed op het kunnen groeien en doormaken van positieve verandering.

Fysieke veranderingen hebben een grote impact op onze identiteit en zelfbeeld. Wanneer jij ernstig overgewicht hebt ben je fysiek ongezond. Je hebt verstoorde hormoonwaarden en andere waarden van neurotransmitters. Hierdoor voel jij je anders en gedraag jij je anders.

Ongezonde voeding, gebrek aan daglicht, slechte slaap en onvoldoende beweging zijn allemaal factoren die een negatieve invloed hebben op het zelfbeeld. Wanneer jij vervolgens de identiteit ontwikkelt van iemand die ongezond is, houdt dit het gedrag in stand. Je bent toch immers een persoon die ongezond is, dat is nou eenmaal wie je bent. Dit is uiteraard onjuist.

Op enig punt kun je er zelf voor kiezen om je fysieke gezondheid en identiteit te veranderen. Wanneer je fysiek gezond bent heeft dat een positieve invloed op je zelfbeeld, je gehele ervaring van jezelf en hoe jij je over jezelf voelt en over jezelf denkt.

Door te bouwen aan je fysieke gezondheid bouw je aan een positief zelfbeeld en krachtige identiteit. Wanneer jij fysieke veranderingen zoals afvallen en spiermassa bouwen doorloopt, verandert dat hoe je naar jezelf kijkt en hoe jij jezelf ervaart.

Hoe jij jezelf lichamelijk ervaart noemen we het belichaamde zelf. Dit heeft een grote impact op ons zelfbeeld en ons gedrag. Fysieke gezondheid en fysieke veranderingen in positieve zin zorgen dan ook voor het ontwikkelen van een positief zelfbeeld en krachtige identiteit.

Verlies van dierbaren kan een zeer ingrijpende gebeurtenis zijn. Wanneer jij je sterk identificeert met een bepaalde rol en deze rol valt weg, moet jouw identiteit opnieuw gevormd worden. Wanneer een deel van je identiteit is om een goede zoon of dochter te zijn voor je moeder of vader en een van je ouders overlijdt vervolgens, verlies je dit deel van je identiteit.

Dat heeft veel invloed op mentale gezondheid. Het verliezen van dierbaren en daarmee het verliezen of veranderen van identiteit kost tijd om te verwerken. Het rouwproces heeft tijd nodig en vereist acceptatie en heling. Pas na acceptatie en verwerking kan een nieuwe identiteit gezond worden ontwikkeld en wordt het zelfbeeld weer constructief bijgesteld.

Het ontwikkelen van een krachtige identiteit en zelfbeeld over de levensloop is afhankelijk van je sociale omgeving, alle keuzes die jij zelf maakt, de doelen die je behaalt en de bekwaamheid die je ontwikkelt.

Als mens hebben we psychologisch behoefte aan zelf keuzes kunnen maken, ons omringen met een sociale omgeving waarin we onszelf kunnen zijn en ons geaccepteerd voelen en de behoefte om onszelf te ontwikkelen en te bekwamen. Door te werken aan het vervullen van deze psychologische basisbehoeften kunnen mensen over de levensloop een krachtige identiteit en positief zelfbeeld ontwikkelen.

Het werken met- en aan psychologische basisbehoeften wordt uitgebreid behandeld tijdens de opleiding Coachen op Vitaliteit. Hierin leer je hoe je mensen kunt helpen om hun basisbehoeften te vervullen om zichzelf zo over tijd te ontwikkelen tot een krachtig persoon met een positieve identiteit en zelfbeeld.