In de Griekse oudheid (ongeveer 5e eeuw voor Christus) begonnen artsen zoals Hippocrates een meer systematische studie van het menselijk lichaam te ontwikkelen. Maar de meest betekenisvolle bijdrage kwam van de arts Galenus in de 2e eeuw na Christus. Hij heeft een uitgebreid overzicht van de anatomie en fysiologie gemaakt op basis van zijn dissecties van dieren.

De echte anatomische studie van het menselijk lichaam begon echter pas in de Renaissance. De kunstenaar en wetenschapper Leonardo da Vinci maakte in de 15e en 16e eeuw bijvoorbeeld gedetailleerde anatomische tekeningen.

Andreas Vesalius, een Belgische arts, wordt vaak beschouwd als de vader van de moderne anatomie. Hij publiceerde in 1543 het boek “De Humani Corporis Fabrica” (over de bouw van het menselijk lichaam), een werk dat een grote invloed had op de medische wetenschap.

Descartes scheidde lichaam en geest van elkaar en stelde dat deze met elkaar communiceerden via de pijnappelklier. Door deze scheiding van een heilige geest en een stoffelijk lichaam, werd de weg vrijgemaakt voor het onderzoeken van het lichaam. Dit was hiervoor een zonde in de ogen van de kerk.

Wetenschap nam een vogelvlucht en door Descartes konden we leren over het fysieke lichaam van mensen. De mens leerde over het zenuwstelsel, de hersenen, organen, botten en spieren.

Het is dus duidelijk dat de mensheid al duizenden jaren bezig is met de studie over wat de anatomie van het lichaam is, maar de echte wetenschappelijke vooruitgang in dit veld heeft zich de laatste paar eeuwen voorgedaan.

De definitie van anatomie van het lichaam

Maar wat is nou precies de anatomie van het lichaam? Anatomie is de wetenschappelijke studie van de structuur van levende organismen. Anatomie onderzoekt de fysieke structuur van een organisme en hun onderlinge relaties.

Het onderzoek naar de menselijke anatomie kan bijvoorbeeld betrekking hebben op het bestuderen van verschillende organen en hun functies, het skelet, de spieren, bloedvaten, en hoe deze systemen samenwerken om het lichaam te laten functioneren.

Voor ons als trainers zijn specifiek twee onderzoeksgebieden relevant: osteologie en morfologie.

• Osteologie is de leer van botten en het skelet.
• Morfologie is de leer van spieren.

In de anatomie wordt gewerkt met Latijnse benamingen. Als professional is het belangrijk deze te kennen.

Stel bijvoorbeeld dat je een klant krijgt verwezen via een fysiotherapeut en op een briefje staat: ‘Klachten in het humerale gewricht bij abductie boven 90 graden’. Als personal trainer dien je de taal van je vak te spreken. Universele taal maakt het mogelijk met anderen over het vak te praten.

Wat zijn de hoofdsystemen van het menselijk lichaam?

De anatomie van het lichaam wordt vaak georganiseerd in verschillende systemen, elk met hun eigen specifieke structuren en functies. Hier zijn de belangrijkste systemen in de menselijke anatomie:

• Skeletstelsel
  Dit systeem bestaat uit alle botten in het lichaam, samen met de gewrichten, ligamenten, en het kraakbeen dat hen verbindt. Het skeletstelsel biedt structurele ondersteuning en bescherming voor de interne organen van het lichaam. Het maakt ook beweging mogelijk in combinatie met het spierstelsel en is betrokken bij de productie van bloedcellen (in het beenmerg) en de opslag van mineralen.
• Zenuwstelsel
  Het zenuwstelsel bestaat uit de hersenen, het ruggenmerg, en alle zenuwen in het lichaam. Het controleert en coördineert alle lichaamsfuncties door het verzenden en ontvangen van elektrische signalen. Het bestaat uit twee hoofdonderdelen: het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg) en het perifere zenuwstelsel (alle zenuwen die de rest van het lichaam met het centrale zenuwstelsel verbinden).
• Ademhalingsstelsel
  Dit systeem bestaat uit de neus, keel, luchtpijp, bronchiën en longen. Het zorgt voor de gasuitwisseling, wat betekent dat het zuurstof uit de ingeademde lucht in het bloed brengt, en koolstofdioxide, een afvalproduct van cellulaire stofwisseling, uit het bloed in de uitgeademde lucht verplaatst.
• Spierstelsel
  Dit systeem omvat alle spieren in het lichaam, van de grote spiergroepen tot de kleinere spieren. Samen met het skeletstelsel, maakt het beweging mogelijk.
• Circulatiesysteem (cardiovasculair systeem)
  Dit systeem bestaat uit het hart, het bloed en de bloedvaten. Het hart pompt het bloed, dat zuurstof en voedingsstoffen draagt, naar alle delen van het lichaam via het netwerk van bloedvaten (arteriën, aders en haarvaten). Het circulatiesysteem helpt ook bij het verwijderen van afvalproducten en draagt bij aan de regulatie van de lichaamstemperatuur.

Daarnaast kennen we ook nog het spijsverteringsstelsel, voortplantingssysteem, immuunsysteem, urineweg stelsel en endocrien stelsel. In deze blog gaan wij hier verder niet op in.

Hoe zijn de verschillende systemen in het lichaam met elkaar verbonden

De verschillende systemen in het menselijk lichaam zijn nauw met elkaar verbonden en werken samen om het lichaam te laten functioneren. Hier zijn enkele voorbeelden waarop systemen met elkaar verbonden zijn:

• Het skeletstelsel beschermt belangrijke delen van het zenuwstelsel. De schedel beschermt de hersenen en de wervelkolom omhult en beschermt het ruggenmerg. Bovendien sturen de zenuwen signalen naar de spieren die aan de botten vastzitten om beweging mogelijk te maken.
• Het zenuwstelsel reguleert de werking van het hart en de bloedvaten. Bijvoorbeeld, het zenuwstelsel controleert de snelheid van de hartslag en de diameter van de bloedvaten, wat een direct effect heeft op de bloeddruk.
• Het ademhalingsstelsel voorziet het bloed in het circulatiesysteem van zuurstof, dat vervolgens door het lichaam wordt getransporteerd. Tegelijkertijd verwijdert het ademhalingsstelsel koolstofdioxide, een afvalproduct, uit het bloed om te worden uitgeademd.
• Het zenuwstelsel regelt de snelheid en diepte van ademhalingen, afhankelijk van de behoeften van het lichaam. De zenuwen in de hersenen ontvangen constant informatie over de hoeveelheid koolstofdioxide in het bloed en passen de ademhaling daarop aan.
• Het spierstelsel wordt aangestuurd door het zenuwstelsel. Dit gebeurt via motorneuronen, specifieke soorten zenuwcellen die impulsen van het centrale zenuwstelsel (de hersenen en het ruggenmerg) naar de spieren sturen om ze te laten samentrekken.

Deze verbindingen tonen aan dat de verschillende systemen in het menselijk lichaam niet geïsoleerd van elkaar werken. Integendeel, ze zijn onderling verbonden en afhankelijk van elkaar voor de algehele werking van het lichaam. Elk systeem beïnvloedt en wordt beïnvloed door de anderen, wat leidt tot een complex web van interacties dat het leven mogelijk maakt.

Het belang van kennis over en van anatomie van het lichaam als trainer

Zoals eerder genoemd moet een professional kennis hebben van de anatomie van het lichaam, dit om de taal van je vak te spreken. Universele taal maakt het mogelijk met anderen over het vak te praten. Andere redenen om je hierin te verdiepen als trainer:

• Door te begrijpen hoe het lichaam werkt, kan een Personal Trainer effectieve en efficiënte trainingsprogramma’s ontwikkelen die zijn afgestemd op de individuele behoeften en doelen van een cliënt.Hierdoor is de trainer beter in staat om de juiste oefeningen te selecteren voor het juiste doel, de keuzes hiervoor te kunnen onderbouwen op basis van anatomische kennis en het waarborgen van de juiste technische uitvoering voor het trainingsdoel.
• Kennis zorgt ervoor dat je in verschillende contexten kunt denken en handelen. Je kan nuances aanbrengen en deze plaatsen in context.
• Kennis van de anatomie kan een trainer helpen bij het herkennen van mogelijke blessures, het adviseren van passende oefeningen om blessures te voorkomen, en het aanpassen van trainingsschema’s om reeds bestaande blessures te omzeilen.
• Over het algemeen zal een diepgaande kennis van de menselijke anatomie en fysiologie een Personal Trainer helpen om professioneel competent te zijn, wat kan bijdragen aan het vertrouwen van cliënten in hun capaciteiten. Dat je meerdere opties kunt aandragen om de biceps brachii te trainen, dat je weet hoe je het cardiovasculaire systeem kunt verbeteren, etc.

Daarom is de kennis van de anatomie van het lichaam een fundamenteel onderdeel van de opleiding van elke Personal Trainer. Interesse in een carrière als fitness trainer? Bekijk onze opleiding fitness trainer A.