Auteur: Start2Move
05 oktober 2021 06:22

Er is een groeiende interesse in een gezonde leefstijl. Maar wat is leefstijl en hoe staat de gezondheid van Nederlanders ervoor? En nog belangrijker, wat kan jij als professional doen als je jouw diploma hebt behaald? Je leest het in deze blog.

Levensverwachting en gezondheid in Nederland

De levensverwachting in Nederland is in de afgelopen tientallen jaren sterk gestegen. In de periode 1950-2019 steeg de levensverwachting van mannen van 70,3 jaar naar 80,5 jaar. In dezelfde periode steeg de levensverwachting van vrouwen van 72,6 jaar naar 83,6 jaar. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) verwacht dat de levensverwachting in de aankomende jaren blijft toenemen. Dit wordt ook wel “vergrijzing” genoemd. Zij verwachten in 2060 een levensverwachting van 86,3 jaar voor mannen en 90,0 jaar voor vrouwen. De verklaringen voor deze stijgingen in levensverwachting, zijn de toegenomen medische mogelijkheden en de betere gezondheidszorg.
Hoewel de gemiddelde Nederlander langer leeft dan voorheen zijn de jaren waarin men leeft in een goede gezondheid afgenomen. Het aantal jaren geleefd met een ziekte, kan worden uitgedrukt in “ziektelast”. De aandoeningen die de meeste ziektelast veroorzaken zijn: coronaire hartziekten (hartziekten door slagaderverkalking of afwijkingen in de kransslagaders), beroerte, diabetes mellitus (suikerziekte), COPD (longziekte) en angststoornissen.
Naar verwachting heeft in 2040 ongeveer 30% van de Nederlanders twee of meer chronische aandoeningen, en heeft ongeveer 20% van de Nederlanders drie of meer chronische aandoeningen. Kanker, hart- en vaatziekten en psychische stoornissen (zoals stemmingsstoornissen en angststoornissen) zullen daarbij de meeste ziektelast veroorzaken.

Definities van gezondheid

Er zijn twee veelgebruikte definities van gezondheid. De eerste definitie is van de wereldgezondheidsorganisatie (WHO): “Gezondheid is een toestand van compleet fysiek, mentaal en sociaal welbevinden en niet alleen de afwezigheid van ziekte of gebreken” (1948). Hierin komt met name naar voren dat gezondheid meer is dan alleen de afwezigheid van ziekte. Het gaat om een toestand van compleet welbevinden. Hoewel dit een veelgebruikte definitie is, is de definitie vrij statisch en ambitieus. Want is het mogelijk en realistisch om een toestand van compleet welbevinden te bereiken? In de huidige maatschappij, waarin meer chronische ziekten voorkomen, lijkt de tweede definitie van Machteld Huber passender: “Gezondheid als het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren, in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven” (2011). Bij deze definitie wordt ervan uitgegaan dat er altijd sociale, fysieke en emotionele uitdagingen in het leven kunnen zijn, maar dat de mens het vermogen heeft om zich aan te passen en eigen regie te voeren. Daarbij ligt er meer nadruk op het gedrag en minder op de ziekte.

De invloed van een leefstijlcoach?

Leefstijl (of levensstijl) staat letterlijk voor de manier van leven. Het gedrag van de mens, en de keuzes die hij of zij maakt, bepalen in grote mate de leefstijl en de gezondheid van een persoon. Leefstijl omvat zowel ongezond gedrag (zoals roken en alcohol drinken) als gezond gedrag (zoals gezonde voeding en ontspanning). Deze leefstijlgedragingen staan in Nederland ook wel bekend onder de noemer: BRAVO. Het staat voor bewegen, roken, alcohol, voeding en ontspanning (inclusief slapen). Later is BRAVO uitgebreid naar BRAVOZ, waarbij de Z staat voor zitten.
Er is een aantal positieve en negatieve trends te zien in de leefstijl van Nederlanders. Hoewel veel Nederlanders zittend werk hebben, voldoen ze steeds vaker aan de Nederlandse Beweegrichtlijn. Deze trend blijft doorzetten. Ook wordt er steeds minder gerookt. Daarentegen zijn de toekomstige ontwikkelingen in voeding onzeker. Volwassenen zijn iets meer groente en fruit gaan eten. Bovendien is de vleesconsumptie iets afgenomen. Aan de andere kant is het aanbod van ongezond eten en drinken sterk toegenomen. Op iedere straathoek vind je verleidingen. Ook de portiegroottes zijn toegenomen. Dit is terug te zien aan de stijgende trend in de consumptie van bewerkte voedingsmiddelen met een ongezonde en hoogcalorische samenstelling. Daarbij drinkt 1 op de 10 Nederlanders overmatig alcohol.
Bovengenoemde trends hebben ertoe geleid dat we steeds zwaarder zijn geworden. Naar schatting stijgt het percentage volwassenen met een Body Mass Index (BMI) van 25 of hoger van 49% (6,6 miljoen) in 2015 naar 62% (9,1 miljoen) in 2040. Deze toename in gewicht geldt voor alle leeftijdsgroepen vanaf 18 jaar. Bij mannen neemt vooral matig overgewicht toe (BMI 25-29,9), bij vrouwen vooral ernstig overgewicht (BMI ≥30).
We zijn op verschillende terreinen van ons dagelijks leven meer druk – en daardoor meer stress – gaan ervaren. Dit heeft een effect op onze psychische gezondheid. Daarnaast worden we door digitalisering steeds meer blootgesteld aan fel (LED-)licht, wat invloed heeft op onze slaap (inslapen, doorslapen en niet uitgerust wakker worden). Ook voor slaap is er steeds meer bewijs dat de duur en kwaliteit van onze slaap samenhangen met verschillende gezondheidsaspecten, zoals depressie en overgewicht.
Een ongezonde leefstijl is nadelig voor onze gezondheid, op zowel de korte als de lange termijn. Op de korte termijn leidt een ongezonde leefstijl bijvoorbeeld tot een slechte nachtrust, meer stress, minder energie, minder lekker in je vel zitten, productiviteitsverlies en ziekteverzuim, een afname van de spierkracht en fitheid, een ongewenste gewichtstoename en een toename van risicofactoren voor ziekte (hoge bloeddruk, hoog LDL-cholesterolgehalte).
Op de lange termijn is een ongezonde leefstijl in Nederland verantwoordelijk voor bijna 20% van de ziektelast, 35.000 doden en 9 miljard aan zorguitgaven. De impact van leefstijl is groot. Een ongezonde leefstijl vergroot onder andere de kans op hart- en vaatziekten, beroerte, hartfalen, diabetes type II en verschillende soorten kanker. Door het bevorderen van een gezonde leefstijl, kan nog veel sterfte worden voorkomen, onder andere aan coronaire hartziekten en dikkedarmkanker. Zo geeft de wereldgezondheidsorganisatie bijvoorbeeld aan dat 80% van de hart- en vaatziekten voorkomen kan worden door gezond te leven. Verder heeft de onderzoeksorganisatie TNO berekend dat naar schatting 30% van de nieuwe kankergevallen in Nederland wordt veroorzaakt door een minder gezonde levensstijl, en dat dit in principe voorkomen zou kunnen worden.

Wat doet een leefstijlcoach?

De bevolkingsgroei, vergrijzing, toename in overgewicht en chronische ziekten, hebben ertoe geleid dat er steeds meer aandacht komt voor een gezonde leefstijl. Een blik op sociale media laat zien dat de interesse in een fit lichaam, gezonde voeding en ontspanning toeneemt. Ook zijn er maatregelen vanuit de overheid om Nederland gezonder te maken.
De leefstijlcoach is een relatief jong beroep in Nederland. Vanwege bovengenoemde trends en ontwikkelingen, wordt de leefstijlcoach ook wel “het beroep van de toekomst” genoemd. Wat de leefstijlcoach sterk maakt, is dat zij zich niet alleen richt op het verbeteren van voeding of beweging, maar op alle leefstijlfactoren. De leefstijlcoach weet daarbij als geen ander wat de samenhang is tussen de leefstijlfactoren. Wie bijvoorbeeld te veel en ongezond eet, kan overgewicht ontwikkelen. Dit belemmert iemands bewegingsvrijheid, maar ook het zelfbeeld. Als daarnaast ook werkdruk en stress een rol spelen, heeft diegene te weinig mentale ruimte in zijn hoofd om te werken aan gedragsverandering. Een leefstijlcoach doorziet het totale plaatje en gaat samen met de cliënt op zoek naar goede manieren om de leefstijl van de cliënt stapsgewijs te verbeteren. Het coachen heeft daarin een centrale rol. De leefstijlcoach is als het ware een gids die cliënten helpt bij het maken van eigen (leefstijl)keuzes. Dit draagt bij aan duurzame gedragsverandering.
Een bijkomend voordeel van het richten op de gehele leefstijl (in plaats van bijvoorbeeld alleen op voeding), is dat een leefstijlcoach door cliënten als laagdrempelig (toegankelijk en benaderbaar) ervaren wordt.
Het algemene doel van leefstijlcoaching is het verbeteren van de ervaren kwaliteit van leven en de gezondheid. Mensen met een gezonde leefstijl hebben een kleinere kans op het krijgen van chronische ziekten. Leefstijlcoaching is dus preventief; het richt zich op gezondheid en gedrag en niet op ziekte en zorg. Leefstijlcoaches zijn dus geen zorgverleners.
Op dit moment is het beroep leefstijlcoach nog geen beschermde titel. Dat wil zeggen dat iedereen in Nederland zichzelf leefstijlcoach mag noemen. Het risico hiervan is dat door de groeiende interesse in leefstijl, er een wildgroei in niet opgeleide leefstijlcoaches ontstaat. Om de kwaliteit van leefstijlcoaching hoog te houden, is te allen tijde het advies om een goede opleiding te volgen en je daarmee te profileren.

Wil jij ook als Leefstijlcoach aan de slag of denk je erover na? Of ben je na het lezen van deze blog nog steeds benieuwd wat een leefstijcoach doet? Bel, mail of chat met ons en bespreek je ambities uit. Dat vinden we alleen maar leuk. We kunnen samen met jou kijken welke studieroute het beste past. En volg vooral ook een gratis proefles! Deze is 24 uur per dag beschikbaar en geeft je een kijkje achter de schermen in ons leersysteem.

Over de auteur

Isabelle Groenstege

Sinds 2017 werk ik met veel plezier als freelance docent en ontwikkelaar van lesmaterialen bij Start2Move. Het is ondertussen al enige tijd geleden dat ik de opleidingen HBO Voedingsmiddelentechnologie (HAS) en Master Voeding & Gezondheid (WUR) afmaakte. Daarna heb ik voor diverse bedrijven in de communicatie- en voedingssector gewerkt. Vooral het werken met groepen in de voorlichting vind ik erg leuk.

Na de geboorte van onze eerste dochter heb ik daarom de opleiding BGN Gewichtsconsulent gevolgd, om meer met de doelgroep zelf te kunnen werken. Dat doe ik nu al sinds 2015 als zelfstandige. Ik verzorg lezingen, workshops en lessen op het gebied van gezonde en duurzame voeding.

Daarnaast werk ik sinds kort als JOGG regisseur voor de gemeente Noordwijk, waarbij ik professionals verbind en ondersteun bij het creëren van een gezondere leefomgeving voor kinderen. De praktijkervaringen die ik opdoe, neem ik graag mee in de lessen van de opleidingen BGN Gewichtsconsulent, Voedingsdeskundige en Sport & Voeding. In de lessen maak ik ook graag ruimte voor de ervaringen van de cursisten. We kunnen zoveel van elkaar leren.

Voorgaande blogs

[anchorlinks]

ORANJE WK-ACTIE

mei 27th, 2026|

Auteur: Start2Move Het WK komt eraan en dat betekent extra voordeel voor nieuwe inschrijvingen. Zolang het Nederlands elftal actief blijft in het toernooi, profiteer jij automatisch mee [...]

Deel dit artikel