Vermogenstraining: een vak apart

23 May

Fysieke training is belangrijk met betrekking tot het leveren van optimale sportprestaties, mits deze fysieke training op een juiste manier wordt aangeboden en uitgevoerd. Helaas is dit niet altijd het geval, waardoor fysieke training in sommige situaties sportprestaties niet ondersteunt en optimaliseert, maar belemmert of zelfs verslechtert. Het is dan ook van wezenlijk belang dat de fysieke trainer specialist is in zijn vakgebied.

Hij moet beschikken over voldoende vakkennis en eigen vaardigheden. Dit laatste is bijvoorbeeld erg belangrijk wanneer er fysiek getraind wordt met Olympische halters. Deelbewegingen uit het Olympisch gewichtheffen zijn zeer geschikt om het vermogen (kracht x snelheid) van sporters te ontwikkelen/verbeteren, maar dan moeten de betreffende halteroefeningen wel op een adequate manier uitgevoerd en dus aangeleerd worden.

Een goed uitgevoerde power clean (kracht voorslaan) vraagt om een groot vermogen van de sporter en laat veel structuren in het lichaam onder hoge snelheid optimaal met elkaar samenwerken, met name de structuren die betrokken zijn bij sprint- en sprongacties. Een verkeerd uitgevoerde power clean doet dit veel minder. Veelal wordt het dan een soort roeibeweging, waarbij vooral de armen veel werk verzetten. Een sterke sporter krijgt zo nog aardig wat kilo’s omhoog, maar het vermogen vanuit de strekketen (enkel-, knie- en heupgewricht) wordt in veel mindere mate aangesproken. Het effect van de oefening op de sportprestatie zal dan ook beduidend minder zijn. Helaas ziet men dit in de praktijk van de fysieke training (nog steeds) veel voorbij komen.
 
Specialisme
In mijn ogen wordt vermogensgerichte fysieke training met de halter te weinig als een specialisme gezien. De trainer/coach doet het er zelf vaak bij, of anders wordt het gedaan door de fysiotherapeut of de conditie trainer. Dit kan men doen, mits haltervaardigheden voldoende aanwezig zijn. Anders moet dit worden overgelaten aan een specialist.

Als ik als fysieke trainer tegen de hoofdcoach zeg dat ik morgen wel even de judo- of voetbaltraining overneem, dan wordt ik raar aangekeken, maar andersom gebeurt maar al te vaak. Dit is echt een doodzonde voor het ondersteunen en optimaliseren van (top)sportprestaties. Als men het over vermogensgerichte haltertraining heeft is alleen vakkennis niet voldoende, de eigen vaardigheid is van wezenlijk belang.

Ik hoor maar al te vaak dat men in de fysieke training ook vermogensgerichte halteroefeningen aanbiedt, maar als ik het dan daadwerkelijk in de praktijk zie geef ik maar al te vaak aan dat dat niet het geval is. Halteroefeningen worden inderdaad aangeboden, maar het vergroten van het vermogen wordt zeker niet optimaal getraind.
 
Belang van coördinatie en techniek
Vermogensgerichte oefeningen met de Olympische halter zijn coördinatief uitdagend en technisch vaak lastig. Het zijn immers complexe bewegingen die getraind worden. Naast het vergroten van het vermogen leert men veelal efficiënter bewegen. Dit laatste komt vooral doordat tijdens de beweging veel structuren in het lichaam onder hoge snelheid moeten samenwerken en een optimale afstemming van de in te zetten spieren belangrijk is.

Men leert sneller meer spieren in te zetten, en de synchronisatie van spiervezels verloopt beter/efficiënter. Kortom, men leert meer spiermassa te rekruteren. Dit vertaalt zich bijvoorbeeld ook in een grotere Rate of Force Development (RFD). Fysieke training met de Olympische halter is in wezen een vorm van coördinatietraining met weerstand en verschillende snelheden en omdat de trainingstransfer tussen twee bewegingsvormen tot stand komt door de coördinatieve verwantschap tussen die twee bewegingen, is de techniek de belangrijkste leidraad binnen de vermogensgerichte haltertraining.

Dat betekent dat er tijdens de fysieke training veel aandacht moet zijn voor de manier waarop de oefeningen worden uitgevoerd. De eigen vaardigheid van de fysieke trainer is dan ook, zeker bij het aanleren van de verschillende halteroefeningen, van wezenlijk belang.
 
Open en gesloten vaardigheden
In de sportwereld wordt een belangrijk onderscheid gemaakt tussen open en gesloten vaardigheden.
Bij een gesloten vaardigheid is de situatie in principe stabiel. De beweging ligt van tevoren vast omdat de omgeving waarin bewogen wordt onveranderlijk is. Sporten waarbij dit het geval is zijn onder andere turnen, de meeste atletiekonderdelen, wedstrijdzwemmen en langebaanschaatsen.

Bij een open vaardigheid ligt de omgeving niet vast en moet de beweging dus (improviserend) worden aangepast aan de eisen van de omgeving op dat moment, wat we bijvoorbeeld zien bij spelsport en vechtsport. Het sterk geïmproviseerde karakter van open vaardigheden maakt het moeilijk de doelbeweging te analyseren. De uiterlijke vorm van een beweging in zo’n open vaardigheid situatie verandert immers voortdurend, bijvoorbeeld onder invloed van de tegenstander of de bal. Daarom is het moeilijk conclusies te trekken over welke trainingsvormen het meest effectief zijn.

Een open vaardigheid sport kent weinig vaststaande bewegingspatronen waardoor het weinig zin heeft om bewegingsverwantschap met krachttrainingvormen te zoeken. Dit is een erg belangrijk gegeven, want het laat zien dat fysieke training in dit opzicht nooit volledig specifiek is of kan zijn. Het doel moet dan ook vooral zijn om het vermogen te vergroten, waardoor sporters sneller, krachtiger en explosiever worden (o.a. door toename van de RFD en bewegingsefficiëntie).

Het gevolg is dat men sneller wordt op de eerste meters, hoger gaat springen, efficiënter van richting leert veranderen en sterker wordt in de duels, wat van doorslaggevend belang kan zijn tijdens beslissende acties in een wedstrijd. De Olympische halter is uitermate geschikt om dit te bewerkstelligen. 

Zaterdag 11 en 18 juni '16 verzorg ik de eerstvolgende 2 daagse cursus Fysiek Training in de (top)Sport. Deze praktijkgerichte specialisatie is in het bijzonder geschikt voor trainers en sporters die ervaring willen opdoen op het gebied van fysieke training in de (top)sport, waarbij het ontwikkelen van explosiviteit en vermogen centraal staan.

Door Elian Goettsch | 23-05-2016


Meer lezen over: Sport, Training, Cursus, Fitness, Docent