Als gezond eten doorslaat

25 Jun

Orthorexia nervosa is een niet officieel erkende eetstoornis. Hierbij is er sprake van een extreme fixatie op gezond eten. Maar wanneer is er nog sprake van gezond eten en wanneer sla je door?

Wat is orthorexia nervosa?
Orthorexia is de term voor een (niet-DSM/ICD) stoornis waarbij iemand obsessief zo gezond mogelijk wilt eten. Vaak vermijden mensen met orthorexia allerlei voedingsmiddelen, omdat ze denken dat die niet gezond zijn. Naarmate de aandoening langer voortduurt, worden steeds meer voedingsmiddelen vermeden. Denk aan vlees, vis, granen, zuivel en vetten. Producten waarvan gedacht wordt dat ze gezond zijn, zoals bijvoorbeeld groenten en fruit, worden meer gegeten. 

De term orthorexia is voor het eerst benoemd door arts Steven Bratman in 1996. Hij constateerde dat sommige patiënten een ongezonde relatie met gezond eten ontwikkelden. Orthorexia heeft een aantal overeenkomsten met andere eetstoornissen, zoals anorexia nervosa of boulimia nervosa. Alleen ligt de focus niet op dun zijn of afvallen, maar op gezond en puur eten. Het zelfbeeld is afhankelijk van de puurheid van het eten dat ze hebben genuttigd. Ze vinden zichzelf goed als ze in hun ogen gezond hebben gegeten en zijn negatief over zichzelf als dit niet is gelukt.

Kenmerken van orthorexia zijn:

  • Obsessie voor gezond eten
  • Een eenzijdig voedingspatroon
  • Veel rauwe groenten eten
  • Gewichtsverlies, ondergewicht en ondervoeding
  • Het wegblijven van de menstruatie bij vrouwen
  • Last hebben van eenzaamheid, depressie en schuldgevoelens
Gevaren van orthorexia nervosa
Door het vermijden van voedingsmiddelen eten mensen met orthorexia te eenzijdig en krijgen ze niet alle voedingsstoffen binnen die ze nodig hebben. Dit eenzijdige voedingspatroon kan leiden tot ondergewicht en ondervoeding door een tekort aan essentiële voedingsstoffen zoals eiwit, essentiële vetzuren, vitamines en mineralen.

Niet alleen fysiek, maar ook voor de mentale gezondheid is deze stoornis nadelig. Zo isoleren mensen met orthorexia zichzelf. Ze vermijden bijvoorbeeld sociale gelegenheden waar in hun ogen verkeerd eten op tafel komt. Er wordt steeds meer afgezien van het meedoen aan normale dingen. Eten en het vermijden van ongezond eten, is het enige thema dat de dag beheerst.

Risicofactoren
Uit onderzoek is gebleken dat mensen met trekken van obsessief-compulsief gedrag, depressie en een eerdere stoornis, in combinatie met een grote focus op hun uiterlijk het meeste risico hebben op het ontwikkelen van orthorexia. Ook mensen die andere eetgewoontes hebben zoals bijvoorbeeld vegetariërs, veganisten of mensen die een strikt eetschema aanhouden lopen een verhoogd risico.

Wanneer slaat gezond eten door?
Gezond eten is niet hetzelfde als orthorexia. Je moet gaan oppassen als de keuzes over wat je wel en niet wilt eten, je belemmeren in het dagelijks leven. Bijvoorbeeld dat je het gevoel krijgt gevangen te zitten in je dieetkeuzes en het een obsessie wordt. Dit kan namelijk een negatieve invloed hebben op je leven, zelfbeeld en gezondheid.

Spendeer je veel tijd aan het kiezen en bereiden van eten, dat het normale dingen in je leven in de weg staat? Voel je je angstig, schuldig of vies door het eten van dingen die je als ongezond bestempelt? Is je gevoel van geluk afhankelijk van de gezondheid van het voedsel dat je eet? Wil je soms wel eens wat ‘ongezonds’ eten, maar merk je dat dit totaal niet lukt? Elimineer je gedurende de tijd steeds meer voedsel uit je dagelijkse eetpatroon? Kan je op meerdere van deze vragen ja beantwoorden? Dan is het een goed idee om eens bij jezelf na te gaan of je gedrag misschien zorgelijk is en indien nodig advies in te winnen bij je huisarts.  

Eetstoornissen en sport
Wil jij meer leren over orthorexia nervosa en andere eetstoornissen? Tijdens de cursus Eetstoornissen en Sport leer je meer over dit onderwerp. De cursus is geschikt voor iedereen die meer kennis en praktische handvatten wil hebben rondom eetstoornissen (binnen de sportwereld). Theoretische kennis wordt afgewisseld met ervaringskennis en diverse werkvormen. 

Meer informatie



 

Door Neeke Smit | 25-06-2019


Meer lezen over: Gezondheid, Voeding, Eetstoornis